Lời mời "cải vận kinh doanh" thường đến với chủ tiệm đúng lúc buôn bán đang chậm: một người tự giới thiệu biết xem phong thủy cửa hàng, nói rằng nhìn qua đã thấy tiệm "có vấn đề", rồi đưa ra một gói giải kèm chi phí. Dấu hiệu rõ nhất để nhận ra là lời doạ đi cùng lời hứa doanh thu, và chi phí chỉ lộ ra từng phần sau khi người bán đã đồng ý bước đầu.
Bài này không bàn chuyện phong thủy đúng hay sai, vì đó là niềm tin của mỗi người. Bài mô tả kịch bản thu tiền hay gặp, mười dấu hiệu nên dừng lại, cách phân biệt người tư vấn có trách nhiệm với lời mời thu tiền, và vài câu từ chối gọn mà không mất lòng. Bài không nêu tên người hay trang cụ thể nào.
Lời mời thường đến với chủ tiệm bằng những đường nào
Người bán dịch vụ cải vận tìm tới chủ tiệm bằng nhiều cách. Biết trước những con đường này giúp người bán không bất ngờ và không bị cuốn theo ngay từ câu chào đầu tiên.
- Ghé thẳng tiệm. Một người vào như khách, đứng nhìn quanh rồi buông một câu nhận xét về cửa, về bàn thờ, về màu biển hiệu, kèm lời "nói thật vì thấy thương".
- Người quen giới thiệu. Một người bạn, người họ hàng kể rằng tiệm của ai đó đã khá lên sau khi được thầy xem, và cho số liên lạc.
- Nhắn tin sau khi chủ tiệm than ế trên mạng. Chỉ vài giờ sau một bài đăng than vắng khách trong nhóm buôn bán, tin nhắn riêng bắt đầu đến.
- Quảng cáo nhắm đúng người bán hàng. Những quảng cáo "xem phong thủy cửa hàng miễn phí" xuất hiện cho người hay tìm kiếm cách kéo khách.
- Buổi phát trực tiếp. Người dẫn mời khán giả gửi tình hình tiệm để được "xem giúp", rồi chuyển sang nhắn riêng.
- Đi kèm người bán vật phẩm. Một người bán đồ trang trí cửa hàng giới thiệu thêm "thầy quen" để xem kỹ hơn.
Điểm chung của mọi con đường này là người bán dịch vụ chủ động tìm tới chủ tiệm, không phải chủ tiệm tìm tới họ. Đó là dấu hiệu đầu tiên cần ghi nhớ: lời giúp đỡ không ai nhờ mà lại đến đúng lúc mình yếu nhất thì nên được nhìn kỹ hơn.
Kịch bản quen: miễn phí xem, thấy "vấn đề", rồi báo giá
Dù mỗi người làm một kiểu, phần lớn lời mời cải vận đi theo một trình tự khá giống nhau. Nhận ra trình tự giúp người bán biết mình đang đứng ở bước nào.
- Xem miễn phí hoặc rất rẻ. Mở đầu bằng lời đề nghị xem qua không lấy tiền, để người bán không thấy mất gì.
- Nói những điều đúng với hầu hết mọi tiệm. "Dạo này khách vào rồi ra", "có người trong nhà hay mệt", "tiền vào không giữ được". Ai đang ế cũng thấy đúng.
- Chỉ ra một "vấn đề" nghe nghiêm trọng. Cửa phạm, mặt bằng có điều không sạch, tuổi chủ xung năm.
- Gắn vấn đề với lời doạ. Nếu không giải thì sẽ ế nặng hơn, mất tiền, ảnh hưởng sức khoẻ người nhà.
- Đưa ra gói giải có giá. Lễ, vật phẩm, những lần "kiểm lại" sau, thường không báo tổng chi phí ngay.
- Tạo gấp gáp. Phải làm trong ngày này, giờ này, nếu không phải chờ rất lâu.
- Thêm phí ở các bước sau. Khi người bán đã chi khoản đầu, xuất hiện "vấn đề mới" cần thêm tiền.
Không phải ai mời xem cũng đi đủ bảy bước. Nhưng khi thấy bước bốn, tức lời doạ, xuất hiện, đó là lúc nên dừng lại hẳn, dù trước đó người bán đã thấy có cảm tình.
Mười dấu hiệu nên dừng lại ngay
Danh sách dưới đây giúp người bán và người trong nhà kiểm nhanh một lời mời. Chỉ cần thấy hai ba dấu hiệu là đủ để từ chối.
- Người xem doạ về sức khoẻ, tai nạn, con cái nếu không làm theo.
- Người xem hứa doanh thu tăng, khách đông lên trong một thời gian cụ thể.
- Chi phí không được nói rõ tổng số từ đầu, chỉ nói phí từng bước.
- Yêu cầu chuyển tiền gấp trong ngày, hoặc chuyển vào tài khoản cá nhân không rõ tên.
- Đòi đào nền, đục tường, tháo bàn thờ hay di dời đồ trong tiệm.
- Đòi được ở một mình trong tiệm, hoặc xem két tiền, chỗ cất hàng giá trị.
- Khuyên giấu người trong nhà, "nói ra là mất linh".
- Bắt mua vật phẩm của chính họ với giá không công khai.
- Từ chối cho biết địa chỉ cố định, tên thật, hoặc đổi số liên lạc liên tục.
- Nổi giận, doạ dẫm khi người bán xin thời gian suy nghĩ.
Những dấu hiệu này không cần hiểu biết gì về phong thủy để nhận ra. Chúng là dấu hiệu của một giao dịch thiếu minh bạch, dù được gói trong ngôn ngữ tín ngưỡng hay ngôn ngữ kinh doanh.
Vì sao người đang ế dễ gật đầu
Người đang buôn bán chậm mang trong mình hai thứ: nỗi lo tiền bạc và cảm giác bất lực. Lời mời cải vận đánh đúng cả hai. Nó cho người bán một lời giải thích, dù không kiểm chứng được, và một việc cụ thể để làm ngay. So với việc phải ngồi đếm khách, xem lại giá, hỏi khách chê gì, một buổi lễ giải nghe nhẹ nhàng hơn nhiều.
Thêm vào đó là lời kể của người khác. Khi có người quen kể rằng tiệm của ai đó đã đông lên sau khi được xem, người bán khó cưỡng lại. Nhưng câu chuyện ấy thường thiếu nửa sau: tiệm đó có đổi gì khác không, có phải đúng lúc qua mùa thấp điểm không, và có bao nhiêu tiệm khác đã chi tiền mà không thấy gì. Những tiệm không khá lên ít khi kể lại.
Cuối cùng là sự ngại ngùng. Nhiều chủ tiệm ngại từ chối thẳng người lớn tuổi, người được giới thiệu qua họ hàng, hay người tỏ ra rất am hiểu. Kẻ xấu biết điều đó và tận dụng. Vì vậy, có sẵn một câu từ chối đã chuẩn bị trước giúp người bán đỡ lúng túng, nói ở phần cuối bài.
Phân biệt người tư vấn có trách nhiệm với lời mời thu tiền
Người buôn bán có thể cần tư vấn về mặt bằng, cách bày hàng, kinh doanh. Bảng dưới giúp phân biệt một dịch vụ có trách nhiệm với một lời mời đáng ngờ.
| Tiêu chí | Dịch vụ có trách nhiệm | Lời mời đáng ngờ |
|---|---|---|
| Ai tìm tới ai | Chủ tiệm chủ động tìm, hỏi nhiều nơi | Người bán dịch vụ tự tìm tới lúc tiệm đang ế |
| Chi phí | Báo giá trọn gói trước, có giấy tờ | Phí từng bước, phát sinh liên tục |
| Lời hứa | Không hứa doanh thu, nói rõ giới hạn | Hứa đông khách, tăng doanh thu trong thời gian ngắn |
| Cách nói | Giải thích lý do, chấp nhận câu hỏi | Doạ dẫm, khó chịu khi bị hỏi lại |
| Thời gian quyết định | Cho người bán thời gian suy nghĩ, bàn với gia đình | Ép làm ngay trong ngày |
| Thông tin người làm | Tên, địa chỉ, cách liên hệ rõ ràng | Danh tính mập mờ, đổi số liên lạc |
Dù gia đình tin vào phong thủy hay không, những tiêu chí ở cột giữa vẫn là chuẩn tối thiểu cho bất kỳ khoản chi nào của tiệm. Một dịch vụ không đạt những tiêu chí đó thì không nên nhận tiền của người đang khó khăn.
Nếu đã lỡ đồng ý cho người xem đến tiệm
Có những trường hợp người bán đã hẹn người xem đến trước khi kịp suy nghĩ kỹ. Khi đó vẫn có thể giữ an toàn. Nên có thêm một người nhà ở cùng suốt buổi, không để người lạ ở một mình trong tiệm, không cho xem két tiền, sổ sách hay chỗ cất hàng giá trị. Không đồng ý đào nền, đục tường hay di dời đồ thờ trong buổi đầu.
Không trả tiền ngay trong buổi gặp. Nói rõ cần bàn với gia đình và sẽ trả lời sau. Nếu người xem phản ứng gay gắt với đề nghị này, đó là câu trả lời rõ ràng nhất về họ. Ghi lại tên, số liên lạc, những gì họ đã nói và đã đề nghị, phòng khi sau này cần.
Sau buổi gặp, ngồi lại với người trong nhà, đặt những lời người xem nói cạnh tình hình thật của tiệm: doanh thu, số khách, mùa vụ. Phần lớn trường hợp, những "vấn đề" được chỉ ra không giải thích được gì cụ thể, còn những nguyên nhân đo được thì vẫn nằm nguyên đó chờ được sửa.
Người trong nhà làm gì khi thấy chủ tiệm đang bị thuyết phục
Nhiều khi người nhận ra lời mời đáng ngờ không phải chủ tiệm mà là vợ, chồng, con cái hay người làm lâu năm. Cách can thiệp khéo giúp giữ được tiền mà không gây căng thẳng.
- Không chê thẳng người đang tin, không nói "mê tín", vì câu đó thường làm người kia bảo vệ quyết định của mình mạnh hơn.
- Đề nghị một điều kiện đơn giản: mọi khoản chi lớn của tiệm phải bàn cả nhà và chờ ít nhất một đêm.
- Hỏi cùng người kia những câu cụ thể: tổng chi phí là bao nhiêu, nếu không hiệu quả thì sao, người xem ở đâu.
- Cùng mở sổ doanh thu, so với cùng kỳ năm trước, để câu chuyện quay về con số.
- Gợi ý một việc thay thế rẻ, làm được ngay, như dọn lại tiệm hay sửa đèn, để người kia vẫn thấy mình đang hành động.
- Nếu tiền đã chuyển, giữ bình tĩnh và xem bài riêng về những việc cần làm ngay sau khi lỡ chuyển tiền.
Mục đích không phải thắng trong một cuộc tranh luận về niềm tin, mà là giữ cho tiệm không mất thêm tiền vào lúc khó khăn.
Một câu từ chối gọn để dùng khi cần
Chuẩn bị sẵn một câu từ chối giúp người bán không phải nghĩ trong lúc bối rối. Câu nên ngắn, lịch sự, không giải thích dài, không tranh luận về niềm tin. Ví dụ: "Cảm ơn anh chị đã quan tâm, nhà em đang tự sắp xếp lại tiệm, chưa có nhu cầu." Hoặc: "Việc này gia đình đã có người lo, cảm ơn anh chị."
Nếu người kia tiếp tục nài, chỉ cần nhắc lại đúng câu đó, không thêm lý do. Thêm lý do là mở cửa cho người kia bác bỏ từng lý do. Với tin nhắn trên mạng, có thể không trả lời, chặn và báo cáo tài khoản theo mục vi phạm của nền tảng nếu tin nhắn có lời doạ.
Với người quen giới thiệu, nên nói thật: gia đình đang tự kiểm tiệm, khi cần sẽ hỏi lại. Cách nói này giữ được tình cảm mà không phải nhận lời. Người quen thường cũng chỉ muốn giúp, không biết hết những chuyện có thể đi kèm.
Câu hỏi thường gặp
Thầy cải vận kinh doanh có đáng tin không?
Không có căn cứ nào cho thấy một buổi lễ hay vật phẩm làm doanh thu tăng. Dấu hiệu đáng ngờ là lời doạ đi kèm lời hứa doanh thu, chi phí không rõ tổng số và yêu cầu chuyển tiền gấp. Gặp những dấu hiệu đó thì nên từ chối, dù người mời được giới thiệu qua người quen.
Người lạ vào tiệm nói cửa hàng bị phạm thì làm gì?
Cảm ơn và nói tiệm chưa có nhu cầu, không tranh luận. Không để người đó ở một mình trong tiệm, không cho xem két tiền hay chỗ cất hàng. Nếu người đó tiếp tục nài hoặc doạ, có thể nhờ người nhà ra cùng và giữ lại thông tin liên lạc phòng khi cần.
Làm sao từ chối người quen giới thiệu thầy mà không mất lòng?
Nói thật rằng gia đình đang tự kiểm tiệm, khi cần sẽ hỏi lại. Không cần giải thích dài hay tranh luận về niềm tin. Người quen thường chỉ muốn giúp và không biết hết những rủi ro có thể đi kèm lời giới thiệu.
Xem phong thủy cửa hàng miễn phí có gì sai?
Phần miễn phí thường là bước mở đầu. Sau đó người xem chỉ ra một vấn đề nghe nghiêm trọng, gắn với lời doạ, rồi đưa ra gói giải có giá và phí phát sinh. Nếu muốn nhờ xem, hãy hỏi tổng chi phí từ đầu và không trả tiền ngay trong buổi gặp.
Đã trả một khoản cho thầy rồi có nên trả tiếp không?
Không nên trả tiếp chỉ vì đã trả khoản đầu. Khi xuất hiện vấn đề mới cần thêm tiền, đó là dấu hiệu của kịch bản phí chồng phí. Dừng lại, giữ tin nhắn, biên nhận chuyển khoản và bàn với người trong nhà. Nếu có dấu hiệu lừa đảo, có thể trình báo công an.
Có nên đăng bài than ế trong các nhóm bán hàng trên mạng?
Có thể chia sẻ để hỏi kinh nghiệm, nhưng nên biết rằng bài than ế thường kéo theo tin nhắn mời cải vận, mua vật phẩm. Nên hỏi câu cụ thể về giá, hàng, mặt bằng thay vì than chung, và không trả lời những tin nhắn riêng đòi xem giúp có phí.